W tym poradniku pokażemy Ci, w jaki sposób przygotować substrat CVG – taki substrat wykorzystujemy w naszych growkitach. Nazwa CVG pochodzi od trzech głównych składników: Coco coir (włókno kokosowe), Vermiculite (wermikulit) oraz Gypsum (gips). Przedstawiamy przepis nadający się na 3000g Grain Spawnu – łącznie daje nam to około 4 growkity w growbagach.
Skrócona instrukcja
- 1000g kokosu
- 350g wermikulitu
- 4.7 – 5.2 litra wrzącej wody
Wymieszaj wszystkie składniki i zostaw do wystygnięcia.
Czym jest substrat CVG i do czego służy?
Substrat CVG pełni funkcję środowiska dla grzybni. Można go porównać do torfu używanego w ogrodnictwie – zapewnia odpowiednią strukturę, wilgotność i warunki do rozwoju grzybni.
Podłoże CVG stosuje się w połączeniu z Grain Spawnem (przepis i poradnik znajdziesz tutaj) – najczęściej zrobionym na życie, pszenicy lub sorgo. Inne ziarna też można z powodzeniem wykorzystywać, ale nie będziemy się na tym skupiali w tym artykule. To właśnie ziarno dostarcza grzybni niezbędnych składników odżywczych, natomiast substrat zapewnia przestrzeń do kolonizacji i owocowania.
Jaki kokos wybrać do substratu CVG?
Tylko kokos w kostkach – to absolutna podstawa
Do przygotowania substratu CVG nadaje się wyłącznie kokos w kostkach. Nie używaj luźnego włókna kokosowego sprzedawanego w workach – często zawiera ono dodatki nawozowe, środki chemiczne i trudno dobrać do niego odpowiednią ilość wody. Kostki kokosowe są prasowane, czyste i po namoczeniu zwiększają swoją objętość kilkukrotnie.
Wybieraj produkty bez dodatków chemicznych, przeznaczone do upraw lub terrariów. Naszym zdaniem najlepiej sprawdzają się małe kostki po 650g.
Przepis na substrat CVG
Na 1000g kokosu i 3000g Grain Spawna
To klasyczny, sprawdzony przepis na substrat CVG, który można łatwo skalować w zależności od potrzeb. Składniki: 1000g kokosu w kostce (coco coir), 350g wermikulitu, opcjonalnie 150g gipsu (dwuwodnego siarczanu wapnia), około 4,7 – 5.2 litra wrzącej wody. Ten przepis daje dużą ilość substratu – wystarczającą do napełnienia sporego monotuba lub na około 4 Growkity.
Uwaga o gipsie
Gips (dwuwodny siarczan wapnia jest trudno dostępny w Polsce – to nie jest to samo co zwykły gips) jest składnikiem opcjonalnym – substrat będzie działał poprawnie również bez niego. Gips pomaga zapobiegać zbrylaniu się substratu, poprawia jego strukturę i dostarcza niewielkich ilości wapnia oraz siarki, które mogą wspierać rozwój grzybni. Jeśli jednak nie masz gipsu pod ręką, możesz go pominąć bez większego wpływu na efekt końcowy. Z powodzeniem stosuje się sam kokos z wermikulitem (tzw. substrat CV).
Potrzebne wyposażenie
Niezależnie od wybranego przepisu, będziesz potrzebować dużego wiadra o pojemności minimum 15–20 litrów, czajnika lub garnka do gotowania wody oraz wagi kuchennej. Jeśli planujesz sterylizację (o tym dalej), niezbędny będzie również szybkowar ciśnieniowy oraz worki do sterylizacji.
UWAGA! Worki można kupić na Allegro. Jeśli planujesz kupić od razu więcej, najpierw przetestuj sprzedawcę – niektóre worki, mimo że są opisywane jako nadające się do sterylizacji, w rzeczywistości się do niej nie nadają.
Instrukcja krok po kroku – metoda Bucket Tek
Przygotowanie i mieszanie składników
Zacznij od pokruszenia kostki kokosowej na mniejsze kawałki i umieszczenia ich w wiadrze. Im mniejsze fragmenty, tym równomierniej nawilżysz substrat. Dodaj wermikulit i ewentualnie gips, a następnie dokładnie wymieszaj wszystkie składniki na sucho.
Zagotuj wodę i powoli wlewaj ją na suchą mieszankę. Staraj się, aby woda dotarła do wszystkich części substratu. Kokos zacznie pęcznieć i znacząco zwiększać objętość. Po wlaniu około 2/3 wody przemieszaj całość, sięgając na dno wiadra wyciągnij suche fragmenty na wierzch. Następnie dolej pozostałą wodę i ponownie dokładnie wymieszaj.
Pasteryzacja w wiadrze
Szczelnie zamknij wiadro pokrywką – to kluczowy moment pasteryzacji. Możesz dodatkowo owinąć pojemnik ręcznikami, aby zatrzymać ciepło jak najdłużej. Pozostaw na minimum 1-2 godziny. Po tym czasie otwórz wiadro, wymieszaj substrat i sprawdź, czy nie ma suchych grudek. Zamknij ponownie i pozostaw do całkowitego ostygnięcia do temperatury pokojowej.
Test wilgotności – Tak zwane Field Capacity
Prawidłowo nawilżony substrat powinien mieć wilgotność około 60-70%. Wykonaj prosty test: weź garść substratu i ściśnij mocno w dłoni. Z prawidłowo nawilżonego substratu powinno wyciec tylko kilka kropel wody – nie strumień. Jeśli woda leci strumieniem, substrat jest zbyt mokry. Jeśli nie wycieka nic, jest za suchy. Zdajemy sobie sprawę, że ten test nie jest obiektywny – ktoś może ścisnąć słabiej, a ktoś mocniej. Najważniejsze, żeby substrat nie wyglądał jak błoto.
Gdy substrat jest zbyt suchy, dodaj odrobinę wody i dokładnie wymieszaj. Jeśli zbyt mokry – wymieszaj z niewielką ilością suchego wermikulitu, który wchłonie nadmiar wilgoci. Prawidłowa wilgotność jest kluczowa dla rozwoju grzybni – zbyt mokry substrat sprzyja kontaminacjom bakteryjnym, zbyt suchy hamuje kolonizację.
Pasteryzacja vs Sterylizacja – kiedy co stosować?
Pasteryzacja – wystarczająca dla monotub
Metoda Bucket Tek opisana powyżej to forma pasteryzacji. Jest wystarczająca, gdy planujesz użyć substratu w monotubie i dodać do niego skolonizowany grain spawn. Wysoka temperatura wrzącej wody eliminuje większość niepożądanych mikroorganizmów, a otwarta konstrukcja monotuba z otworami FAE (fresh air exchange) zapewnia dobrą cyrkulację powietrza i odprowadzanie nadmiaru wilgoci. To środowisko mniej sprzyja rozwojowi kontaminantów.
Pasteryzacja jest prostsza, szybsza i nie wymaga specjalistycznego sprzętu. Dla większości hobbystycznych upraw w monotubach to metoda w zupełności wystarczająca i sprawdzona przez tysiące growerów na całym świecie.
Sterylizacja w szybkowarze – najlepsza dla Growkitów
Jeśli przygotowujesz growkity w growbagach, sterylizacja substratu jest zdecydowanie zalecana. Growbagi to zamknięte środowisko, które świetnie utrzymuje wilgotność i chroni przed zewnętrznymi zanieczyszczeniami – ale właśnie dlatego warto zadbać o czystość substratu od samego początku. Dobrze wysterylizowany growbag to praktycznie gwarancja udanej uprawy.
Growbagi mają wiele zalet – są kompaktowe, łatwe w przechowywaniu i transporcie, a także pozwalają na uprawę bez potrzeby dodatkowych pojemników. Wymagają jednak nieco więcej staranności na etapie przygotowania. Co prawda growbag można otworzyć w trakcie kolonizacji, ale jest to niezalecane ze względu na ryzyko wprowadzenia zanieczyszczeń. Dlatego wszystko warto dopracować przed zamknięciem worka.
Parametry sterylizacji dla growbagów to: temperatura około 120°C, ciśnienie 15 PSI (około 1 bara), czas minimum 2,5-3 godziny. Napełnij growbagi mieszanką substratu CVG i ziarna, złóż górną część worka, następnie umieść substrat w autoklawie i połóż na nim np. talerz, chodzi o to, żeby w trakcie sterylizacji worek się nie rozłożył i nie zasłonił zaworu – mogłoby to doprowadzić do wybuchu autoklawu. Po osiągnięciu 15 PSI utrzymuj ciśnienie przez około 3 godziny.
Po zakończeniu sterylizacji pozwól szybkowarowi ostygnąć naturalnie – nie przyspieszaj tego procesu otwierając zawór czy wkładając garnek do zimnej wody. Gdy szybkowar ostygnie, wyjmij worki i zgrzej je zgrzewarką impulsową. Pamiętaj: przed inokulacją poczekaj, aż substrat osiągnie temperaturę pokojową. Zbyt wysoka temperatura może uszkodzić kulturę grzybni.
Najczęstsze błędy przy robieniu substratu CVG
Najczęstszym błędem jest użycie niewłaściwego kokosu – luźnych włókien zamiast prasowanych kostek. Taki kokos często zawiera nawozy lub inne dodatki, które zaburzają rozwój grzybni. Kolejny powszechny problem to zbyt mokry substrat, który prowadzi do kontaminacji bakteryjnych i pleśni. Z drugiej strony zbyt suchy substrat sprawia, że grzybnia rozwija się wolno lub wcale nie kolonizuje podłoża.
Pominięcie sterylizacji przy produkcji growbagów to recepta na katastrofę – kontaminacja pojawi się niemal na pewno. Inokulacja gorącego substratu to kolejny częsty błąd, który zabija kulturę starterową jeszcze przed rozpoczęciem kolonizacji. Wreszcie nierównomierne wymieszanie składników prowadzi do miejscowych niedoborów lub nadmiarów, co przekłada się na nierównomierny rozwój grzybni.
Przechowywanie gotowego substratu CVG
Pasteryzowany substrat najlepiej zużyć od razu lub w ciągu 24-48 godzin. Przechowuj go w szczelnie zamkniętym, czystym pojemniku w chłodnym miejscu. Im dłużej substrat leży, tym większe ryzyko, że zacznie się w nim rozwijać niepożądana mikroflora. Sterylizowane growbagi w nienaruszonych opakowaniach mogą być przechowywane przez kilka tygodni w temperaturze pokojowej, z dala od bezpośredniego światła słonecznego.
Podsumowanie
Przygotowanie własnego substratu CVG nie jest skomplikowane i pozwala zaoszczędzić sporo pieniędzy przy regularnej uprawie grzybów. Pamiętaj o kluczowych zasadach: używaj wyłącznie kokosu w kostkach, przestrzegaj proporcji składników (gips jest opcjonalny), kontroluj wilgotność na poziomie 60-70%, sterylizuj substrat przy produkcji growbagów (około 3h w 120°C przy 15 PSI) i nigdy nie inokuluj gorącego substratu.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Jaka jest optymalna proporcja grain spawnu do substratu CVG?
Standardowo stosuje się proporcję 1:2 lub 1:3 (jedna część grain spawnu na dwie-trzy części substratu – 1:3 to mniej więcej tutaj opisany przepis na 3000g Grain Spawnu). Dla początkujących polecamy proporcję 1:2 – większa ilość ziarna oznacza szybszą kolonizację i mniejsze ryzyko kontaminacji.
Jak długo trwa kolonizacja substratu CVG po inokulacji grain spawnem?
Pełna kolonizacja substratu CVG zajmuje zazwyczaj do dwóch tygodni, w zależności od proporcji grain spawnu, temperatury otoczenia i szczepu grzybni. Optymalna temperatura kolonizacji to około 24°C.
